Thema

Vereniging

  • De VARA is opgericht door luisteraars uit de arbeidersklasse die hun strijd voor het socialisme ook via de ether wilden voortzetten. Van meet af aan hebben de luisteraars/leden dus veel te zeggen gehad in de VARA. De verenigingsdemocratie is zelfs de oudste en meest vergaande van alle omroepen. In 1928 wordt de Verenigingsraad het hoogste orgaan bij de VARA; de raad bepaalt het programmabeleid en beslist over alle zaken die het belang van de VARA raken. Vanuit honderden afdelingen worden kandidaten voor deze raad voorgedragen. Bij deze afdelingen wordt tevens driftig gesproken over de VARA-programma's. Rond deze ledeninspraak ontstaat een aparte en zeer levendige cultuur, waarvan de vele vaandels en voorzittershamers van verschillende afdelingen het meest zichtbare symbool zijn. De afdelingen zijn ook het centrum van de VARA-toernees waarin de bekende artiesten en musici optreden. Bij de regelmatig terugkerende zomerfeesten komen meer dan 100.000 leden zich verpozen. Ook voor de ledenwerving speelt het verenigingsleven een belangrijke rol.

  • In de jaren zestig en zeventig ontstaat een groot zelfbewustzijn in de professionele programmapraktijk. Makers, waaronder met name de journalisten, beschouwen zichzelf als de kern van het VARA-programma en zien in de bemoeiing van de vereniging veelal een obstakel voor een vrije ontplooiing van hun talenten. Tussen het omroepbedrijf van de VARA en de vereniging ontstaat dus meer en meer verwijdering. Talloze diepe conflicten markeren deze crisis. Vooral de VARA-bestuurders, die door de vereniging zijn benoemd om leiding te geven aan het bedrijf zijn het middelpunt van de conflicten. De val van voorzitter AndrĂ© Kloos in 1979 kan mede in het licht van dit conflict worden verklaard. Zijn terugtreden wordt namelijk voorafgegaan door een motie van wantrouwen vanuit de Verenigingsraad over het programmabeleid. Waar het bestuur rond Kloos vernieuwing door programmatische samenwerking in VARA-Visie nastreeft, zo wil de Verenigingsraad vasthouden aan oude succesformules zoals De Ombudsman en Achter het Nieuws. Een organisatorische reorganisatie brengt de invloed van de vereniging begin jaren tachtig terug. Het Hoofdbestuur wordt omgevormd tot een Raad van Toezicht.

  • Vooral onder leiding van voorzitter Marcel van Dam verzelfstandigt het programmabedrijf steeds meer en wordt de invloed van de vereniging verminderd. Dat komt ook omdat het verenigingsleven steeds minder bloeit. Het aantal afdelingen neemt drastisch af en de discussies over programmabeleid maken steeds minder de gemoederen los. Wat dit betreft past de VARA in de algemene trend van afnemende belangstelling voor vrijwilligerswerk in verenigingen die een sterke professionele basis hebben, zoals woningbouwverenigingen en omroepen. Zonder het wezen van de democratie fundamenteel aan te tasten, verkleint Van Dam het vergadercircuit van de vereniging door het aantal verenigingsraadsleden en de vergadertijd aanzienlijk te beperken. Vooral onder leiding van voorzitter Vera Keur probeert men het verenigingsleven nieuwe vorm en inhoud te geven, bijvoorbeeld door Roodshows en elektronische ledenpanels te organiseren.

Overige thema's