De consument bestond nog niet in de jaren twintig. Mensen kochten wel zaken om in leven te blijven, maar van grootschalige massaconsumptie was nog geen sprake. Dat gold zeker voor de arbeidersklasse, die het grootste deel van de achterban van de VARA vormde. Voor hen maakte de VARA programma's die hen vooral inlichtten over hoe het eigen leven praktisch in te richten was. Kok P.J. Kers liet in verschillende reeksen kookprogramma's zien hoe een voedzame en betaalbare maaltijd te bereiden was. Voor de huisvrouw waren er voorts naai- en knipprogramma's, ook al gericht op zelfredzaamheid. En dan waren er veel programma's met praktische informatie over sociale zekerheid (of liever: het gebrek daaraan), zoals de vakbondspraatjes in de jaren dertig en het naoorlogse Van de Wieg tot het graf van vakbondsman Coen van der Lende. Kees Cabout verzorgde vanaf 1948 de Ducdalf, programma van kleine zaken, dat gezien kan worden als het eerste programma dat werd gemaakt op basis van wat luisteraars zelf aandroegen.
In de jaren zestig veranderde het perspectief op de consument dramatisch van karakter. Onder invloed van Nieuw Links ontstond het idee dat media tot taak hadden om een kritisch bewustzijn bij burgers te laten ontstaan. Iedereen had ‘het recht op informaatsie' en de consument, die in de welvaartsstaat werd overspoeld met allerlei nieuwe producten en diensten moest worden gewapend tegen praktijken die hem zouden benadelen. In 1959 begon de VARA een serie radioprogramma's waarin werd gesproken over ‘consumentenbelangen'. Op de televisie verscheen in november 1965 Koning Klant, de eerste consumentenrubriek in Nederland. De rubriek, die Wim Bosboom beroemd zou maken, leverende voorlichting over nieuwe producten, maar ook warentest van nieuwe producten. Koning Klant wilde zo ‘de consument weerbaarder maken tegenover aanstormende krachten van prijsverhogingen en suggestieve verkoopmethoden'. Fameus werd ‘de miskoop van de maand'.
Van geheel andere aard was De Ombudsman, een programma voor radio en televisie dat de consument en burger weerbaar wilde maken door voor zijn of haar belang op te komen bij autoriteiten en de overheid. Marcel van Dam was de eerste ombudsman. Hij liet mensen zelf aan het woord en confronteerde autoriteiten met hun klachten of problemen.
In de jaren tachtig werden Koning Klant en De Ombudsman samengevoegd tot De Konsumentenman, dat werd gepresenteerd door Frits Bom. Hij zocht naar nieuwe, minder statische en meer televisiegenieke vormen van consumentenvoorlichting en belangenbehartiging. Hij reisde bijvoorbeeld met een bus naar de Spaanse kusten om er klachten over vakanties en toeristische attracties in ogenschouw te nemen. De kritische consument stond volledig centraal in dit programma. In 1989 werd het opgevolgd door Kassa, dat allerlei oude elementen in nieuwe vormen goot onder leiding van Felix Meurders. Met de Belbus ging men op bezoek bij de misdeelde of benadeelde consument; in De Stoel konden burgers hun eigen verhaal kwijt en het in de studio aanwezige publiek participeerde in de gesprekken. Zo ontstonden directe confrontaties van benadeelde consumenten en diegenen die dat leed al of niet hadden veroorzaakt.
De laatste aflevering van Ducdalf, gepresenteerd door Jan Hahn. Hij vraagt de luisteraars geen nieuwe brieven te sturen, alle lopende zaken zullen buiten het programma om afgehandeld worden. Hahn stelt het fenomeen kistkalveren aan de kaak. Hij betreurt dat de wetgeving niks kan betekenen voor dit dierenleed. Uitzenddatum: 16-05-1952
VARA-kok P.J. Kers vertelt over zijn kookrubriek. Hij werd de deserteur genoemd na zijn overstap van de AVRO naar de VARA. Tot slot geeft hij een recept voor witte bonen. Uitzenddatum: 01-11-1965
Marcel van Dam besteedt in De ombudsman drie keer aandacht aan ontploffende frisdrankflessen. Dit is de eerste uitzending die Van Dam aan het thema wijdt. Hij gaat op bezoek bij een moeder wier zoontje is getroffen door een ontplofte fles en aan een oog blind is geworden. De naam van het merk is hier nog weggepiept. Ook spreekt hij een man die getroffen is door rondvliegende glasscherven. Aan het einde van het fragment heeft Van Dam in de studio een interviewmet dhr. Kievit, secretaris van de Vereniging vanSamenwerkende Nederlandse Frisdrankfabrikanten over het voorbereiden van een regeling om tot een schadevergoeding te komen.Van Dam nodigt hem uit om over vier weken terug te komen. Kievit zegt dat er dan meer bekend is over de hoogte van de schadevergoedingen. Uitzenddatum: 30-10-1970
Dit de tweede uitzending die Van Dam aan ontploffende frisdrankflessen wijdt. In deze aflevering valt voor het eerst de naam Exota. Dhr. Kieviet, secretaris van de samenwerkende Nederlandse Frisdrankfabrikanten, verklaart dat de fabrikanten tot een goede schadeloosstelling zijn gekomen. Van Dam is hier tevreden mee. Van Dam komt terug op de twee gevallen die hij in de vorige uitzending behandeld heeft. De man heeft een goede schadevergoeding gekregen. Het kleine jongetje echter niet. Bij het laatste geval gaat het om een andere frabikant, Exota. De rechter heeft de familie van het jongetje gevraagd bewijs te leveren dat Exota-flessen spontaan kunnen ontploffen. Van Dam roept daarom de kijker op zulke getuigenissen op te sturen. Uitzenddatum: 11-12-1970
Dit is de geruchtmakende aflevering van De ombudsman, waarin Exotaflessen tot ontploffing worden gebracht. In de voorgaande aflevering heeft Marcel van Dam kijkers gevraagd om getuigenissen van exploderende Exotaflessen in te sturen. Aan het begin van de uitzending leest Van Dam de brieven voor, tegelijkertijd zijn de ontploffende flessen te zien. Later in de uitzending verklaart Van Dam dat de flessen door TNO tot ontploffing zijn gebracht. Uitzenddatum: 8 januari 1971
Hippie Koos Zwart leest zijn legendarische beursberichten voor In de Rooie Haan. Uitzenddatum: 30-04-1977
Frits Bom introduceert de onderwerpen van de uitzending. Hij begint bij het geneesmiddel Vasolastine, dat niet door Nederlandse verzekeraars vergoed wordt, maar volgens velen wel heilzaam. Uitzenddatum: 02-05-1980
Uit: De Telegraaf, 25-2-1989.
