Persoon

Tom Manders

Tom Manders (Den Haag 1921 - Utrecht 1972) is bekend geworden met zijn typetje Dorus, maar is eigenlijk een alleskunner. Hij schrijft, regisseert en speelt zijn eigen teksten. Daarnaast is hij ook decorbouwer, belichter en geluidstechnicus. Vanaf 1955 treedt Manders op voor de VARA op radio en televisie. Met het populaire programma Saint Germain des Prés wordt Dorus landelijk bekend. Zijn vaste uitroep ‘crimineel' hoor je overal. De liedjes Twee motten en De krokus en de hyacint worden hits. Manders heeft veel succes met zijn shows en zijn eigen theater, maar kent ook veel flops. "‘Ik doe zes van de tien dingen fout, maar de andere vier dan toch wel goed."

Tom Manders wordt in 1921 in Den Haag geboren. Zijn vader is stukadoor en overtuigd socialist. Manders komt, zoals hij het zelf zegt, uit een rood nest. Na zijn opleiding aan de ULO volgt hij een driejarige opleiding aan de Academie van Beeldende Kunsten in Den Haag. Al tijdens deze opleiding begint hij met teken- en schilderwerk. Hij specialiseert zich in het schilderen van reclameborden en decors. Manders heeft talent en is al snel een veelgevraagd decorschilder. Tijdens de bezetting wordt hij in 1943 tijdelijk als schilder tewerkgesteld in Duitsland, maar daar weet hij na zes maanden te ontsnappen. De rest van de oorlog zit hij ondergedoken. Na de bevrijding pakt hij zijn werkzaamheden weer op. Hij werkt voor verschillende grote klanten, zoals Theater Carré, Lou Bandy en Wim Kan. In het ABC-cabaret van Wim Kan spelen de decors een grote rol in de voorstellingen. Manders werkt er veel en graag. Wim Kan inspireert hem om ook zelf een carrière in het cabaret op te bouwen.

Op 1 mei 1953 opent Manders zijn eigen theater aan het Rembrandtplein in Amsterdam. De club krijgt de naam Saint Germain des Prés en moet een karikatuur zijn van de gelijknamige wijk in Parijs waar zich op dat moment het culturele en intellectuele leven van Frankrijk afspeelt. Met het interieur kan Manders zich helemaal uitleven. In het etablissement heerst een georganiseerde chaos. De tafels zijn gemaakt van biervaten, er hangt een waslijn waaraan ondergoed te drogen hangt en de toiletten zijn te bereiken door de Rue de Pissoir. Aanvankelijk treden hier vooral beginnende artiesten op zoals Jan Blaaser en Aart Brouwer. Maar langzamerhand staat Manders zelf steeds vaker op de bühne. Hier ontstaat het personage Dorus. Volgens Manders min of meer toevallig. "Dorus ontstond per ongeluk. We deden gewoon onder mekaar wat, met een stel jongens en meisjes. Maar het was me niet rommelig genoeg. D'r moest een mannetje binnenkomen met een hoop stannes. Een mannetje dat niet wist waar ‘ie terecht kwam. Dat was Dorus."

Het theater is een groot succes. De naam van Tom Manders zingt rond in het culturele circuit en in 1954 wordt hij door de VARA benaderd om een televisieprogramma te gaan maken. Hij gaat akkoord, maar alleen onder de voorwaarde dat het decor van zijn theater exact gekopieerd wordt in een televisiestudio. De eerste uitzending komt op 23 april 1955 op tv. Het programma Saint Germain des Près is vrijwel meteen populair en blijft tot 1963 te zien. Binnen de muren van de studio is Manders minder geliefd. Zelf noemt hij zich een ‘dwarsbander' en een ‘man met een gebruiksaanwijzing'. Feit is dat hij over elk aspect van de uitzending de controle wil hebben. Niet alleen over de teksten en het decor, maar ook over de regie, de belichting, het geluid en de montage. De enige van wie hij nog wel eens wat wil aannemen is regisseur Gijs Stappershoef.

De VARA wil graag dat Manders ook op de radio optreedt, maar zelf weigert hij dat aanvankelijk. Hij weet dat zijn succes voor een groot deel aan zijn geweldige mimiek te danken is en denkt daarom dat hij op de radio niets te zoeken heeft. Toch geeft hij later toe en ook op de radio wordt hij meteen populair. Ook dit geluk wijdt hij aan toeval: "Alles wat mij gelukt is heb ik nooit zo bedoeld. Ik heb me bijvoorbeeld vier maanden verzet tegen Karel Prior, die me in zijn Showboat een liedje wilde laten zingen. Ik vond dat alle liedjes al bestonden. Toen heb ik toch onder dwang een liedje geschreven, over twee motten die in m'n ouwe jas zaten. Nog zo'n toeval toen ik zong. Normaal zaten The Ramblers er, maar voor twee weken was Cor Steyn ingevallen, met zo'n pinkelhoutjes effect. Nou, daar is negen en een half jaar succes uit ontstaan." Steyn, die door Dorus consequent wordt aangesproken als ‘meneer Cor Steyn' begeleidt Dorus op zijn hammondorgel. Het is een gouden duo. Tijdens deze samenwerking ontstaan zijn grootste hits, naast Twee motten ook In me hoestbui op vier wiele, en een parodie op de aria van Figaro uit 'De barbier van Sevilla'.

Tom Manders weet als geen ander met het medium televisie en film te spelen. Zo monteert hij zichzelf in bekende films zodat het lijkt alsof hij scenes speelt in een western of met Brigitte Bardot. Ook combineert hij radio- met een televisieuitzending. Op tv is Dorus te zien die naar de radio luistert waarop Cor Steyn te horen is. Deze begeleidt Dorus bij het lied De krokus en de hyacint. De radio- en de televisieversie worden gelijktijdig uitgezonden.

De grote successen van Manders worden afgewisseld met flops. Zo wil hij graag Dorusfilms produceren. De VARA ziet er geen heil in en doet niet mee aan de financiering. Manders steekt daarom zijn eigen geld in de films, maar als deze floppen blijft hij achter met grote schulden. Saint Germain des Prés is al sinds 1962 dicht omdat Manders met zijn vele radio- en televisieprogramma's geen tijd meer heeft om ook daar op te treden. Halverwege de jaren zestig is Manders niet meer op tv te zien en maakt hij ook geen films meer. Hij besluit weer een theater op te zetten. Dit keer in Rotterdam.

Tijdens de bouw krijgt hij het bericht dat hij de Gouden Roos van Montreux gewonnen heeft met een compilatie van zijn tv-programma's. In deze compilatie is onder andere de bekende sketch 'De muizenval' te zien. Hierin speelt Manders een dubbelrol als Dorus en een steeds dronkender wordende ambtenaar. De act is bijzonder geslaagd door Manders superieure timing en mimiek. De Gouden Roos is een goede opsteker. De Rotterdamse club gaat hetzelfde jaar open en loopt goed. Nu is Manders ook weer op tv te zien, met het vanuit Rotterdam opgenomen programma Bij Dorus op schoot. Dorus treedt hierin op met kinderen uit het publiek. Uit dit programma komt het bekende en nog steeds uitgezonden fragment met de tweejarige Corrina die op geheel eigen wijze het liedje Poesje mauw zingt.

Korte tijd later, in 1972, krijgt Manders een auto-ongeluk. In het ziekenhuis blijkt dat hij aan kanker lijdt. Drie weken daarna overlijdt hij op vijftigjarige leeftijd aan een hartaanval.

Lees meer

Reacties en reageren

Leen van Zwol, maandag 22 november 2010
Meer informatie over het Hotcha Trio:
http://www.msjura.nl/bemanning/hotcha/index.html
over Dorus/Tom Manders:
http://www.dorus.info
R.C.J., zondag 21 november 2010
Beste Ghislain,

Tom Manders is niet begraven.
Hij is gecremeerd op 2 maart 1972 , crematorium Daelwijck te Utrecht.
Er bestaat geen graf of gedenkplaats van hem.
Leny Wiegman, donderdag 18 november 2010
zijn er namen bekent van kinderen die "bij Dorus op schoot" hun liedjes hebben gezongen?
jan, maandag 19 april 2010
de naam van de drie personen weet ik niet maar ze heten het hotcha trio
Carla Kooy, zondag 7 maart 2010
Goedendag, kunt u mj misschien helpen met de naam van de 3 mannen die regelmatig in de show van Tom Manders waren en mondharmonica speelden.
Met vriendelijke groet Carla Kooy
Bekijk alle reacties

Reageren

Genereren van captcha

Gerelateerde personen